İçeriğe geç
0 212 244 86 60

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe 31 Ekim 2021

GİRİŞ

Ceza Yasamızın 267, 268 ve 269. maddelerinde, iftira suçu düzenlenmiştir.

Suç, failin, suçsuz olduğunu bildiği bir kimseye, asılsız suç isnat ederek ve hatta o kimse aleyhine suçun maddi eser ve delililerini uydurarak yetkili makamlara şikayet veya ihbarda bulunulması olarak düzenlenmiştir.

Bu suç ile korunmak istenen yarar, kişinin şeref ve saygınlığı ile adliyedir. Bu suçun işlenmesi ise, söz konusu cürmün işlenmesi ile kendisine suç isnad edilen kişinin şeref ve saygınlığını zedeleyecek, kişilik haklarına haklarına saldırı teşkil edilecektir. Aynı zamanda, iftara suçu işlenmekle, suç teşkil eden bir eylemde adliye vasıta olarak kullanılmış olacak, adliyenin varlık sebebine aykırı hareket etmesine sebebiyet verilmiş olacaktır.

1. MADDE METNİ

MADDE 267:

(1) Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Fiilin maddi eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması halinde, ceza yarı oranında arttırılılr.

(3) Yüklenen fiil işlenmediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş mağdurun aleyhine olarak bu fiil nedeniyle gözaltına alma ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında arttırılır.

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I

İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe (4) Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olan mağdurun bu fiil nedeniyle gözaltına alınması veya tutuklanması halinde; iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur.

(5) Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis cezasına mahkumiyeti halinde, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına; süreli hapis cezasına mahkumiyeti halinde, mahkum olunan cezanın ücte ikisi kadar hapis cezasına hükmolunur.

(6) Mağdurun mahkum olduğu hapis cezasının infazına başlanmış ise, beşinci fıkraya göre verilecek ceza yarısı kadar arttırılır.

(7) İftira sonucunda mağdur hakkında hapis cezası dışında adli veya idari bir yaptırım uygulanmışsa; iftira eden kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(8) İftira suçundan dolayı dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar.

(9) Basın ve yayın yoluyla işlenen iftira suçundan dolayı verilen mahkumiyet kararı, aynı veya eşdeğerde basın ve yayın organıyla ilan olunur. İlan masrafı, hükümlüden tahsil edilir.

MADDE 268

İşlediği suç nedeni ile kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, bu kişiye ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.

MADDE 269

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I

İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe (1) İftira edenin, mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce, iftirasından dönmesi halinde, hakkında iftira suçundan dolayı verilecek cezanın beşte dördü indirilir.

(2) Mağdur hakkında kovuşturma başlamadan önce, iftiradan dönme halinde, iftira suçundan dolayı verilecek cezanın dörtte üçü indirilir.

(3) Etkin pişmanlığın;

(a) Mağdur hakkında hükümden önce gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisi, (b) Mağdurun mahkumiyetin sonra gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın yarısı, (c) Hükmolunan cezanın infazına başlanması halinde, verilecek cezanın üçte biri, İndirilebilir.

(4) İftiranın konusunu oluşturan münhasıran idari yaptırım uygulanmasını gerektiren fiil dolayısıyla;

(a) İdari yaptırıma karar verilmeden önce etkin pişmanlıkta bulunulması halinde; verilecek cezanın yarısı, (b) İdari yaptırım uygulandıktan sonra etkin pişmanlıkta bulunulması halinde; verilecek cezanın üçte biri, İndirilebilir.

(5) İftira suçunun basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde; bu madde hükümleri uygulanmaz.

2. SUÇUN FAİLİ

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I

İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe Fail, suçsuz olduğunu bildiği bir kimseye, asılsız suç isnat ederek ve hatta o kimse aleyhine suçun maddi eser ve delililerini uydurarak yetkili makamlara şikayet veya ihbarda bulunan kimsedir.

Madde metninde “kimse” denildiğine göre, failde bir özellik aranmamaktadır.

Bu durumda, suçun faili herkes olabilecektir. Ancak, suçu devlet memurunun işlemesi cezayı arttırıcı sebeptir. Failin ihbar veya şikayeti takma ad kullanarak veya isimsiz olarak yapması durumu değiştirmeyecektir.

3. SUÇUN MAĞDURU

Dar anlamda suçun mağdurun, adliye veya adalet mekanizmasıdır. Geniş anlamada ele alınırsa, fail tarafından hakkında suç isnadı yapılan masum kişidir.

Mağdur bir veya birden fazla gerçek kişi olabilecektir. İdari cezaların da kanun metnine eklenmesi sonucu, suçun, tüzel kişilere karşı işlenip işlenemeyeceği konusunda ise farklı görüşler vardır.

Burada önemli olan, mağdurun belirli bir kişi olmasıdır. Kimliğin, fail tarafından açıkça belirtilmesine gerek yoktur. Önemli olan, failin suçsuz olduğunu bildiği ve hedef aldığı kişi hakkındaki beyanları neticesinde, yetkili merciin suçlanan kişiyi tespit edebilmesidir.

Suç, yaşayan ve hayali olmayan herhangi bir kimseye karşı işlenebilir. Ancak, iftira suçunun tamamlandığı anda mağdurun hayatta olması lazımdır. Ölüye karşı işlenmesi halinde suç tasnii veya ölüye hakaret suçlarından biri oluşacaktır.

Başlamış olan hukuk veya ceza muhakemesi süresince, davanın tarafı, sanık veya tanık durumundaki kişiler de beyanlarıyla suçu işleyebilirler.

Kendi kendine iftira mümkün değildir. Bu durumda, suç üstlenme cürmü uygulanacaktır.

Suç, aleyhinde takibat yapılması mümkün olmayan kişilere karşı işlenemez.

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I

İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe

4. MADDİ UNSUR

Suçun maddi unsuru, failin, suçsuz olduğunu bildiği bir kimseye, asılsız suç isnat ederek ve hatta o kimse aleyhine suçun maddi eser ve delililerini uydurarak yetkili makamlara şikayet veya ihbarda bulunmasıdır.

4.1. Şekli İftira

4.1.1. Suçun İhbar veya Şikayet Sureti ile İşlenmesi

Suçun oluşabilmesi için, suç, ihbar veya şikayet sureti ile işlenmelidir. İhbar; suç işlendiğinin yetkili makamlara herhangi bir şekilde bildirilmesidir. İhbarda şekil veya zarar görme şartı aranmaz.

Şikayet ise, suçtan zarar gören kişinin, süresi içerisinde yetkili makamlardan ceza kovuşturması yapılmasını veya idari bir yaptırım uygulanmasını istemesi olarak tanımlanabilir. Şikayette imza şartı yoktur.

4.1.2. İhbar veya Şikayetin Yetkili Makamlara Yapılması

Suçun oluşabilmesi için ihbar ve şikayet yetkili makamlara ya da basın yayın yolu ile yapılmalıdır. İhbar ve şikayet, bunları kabul edebilecek yetkiye sahip her makam nezdinde yapılabilir.

4.1.3. Suçun Konusunun Hukuka Aykırı Fiil Olması

İftira suçunun konusunu hukuka aykırı fiiller oluşturabilir. Ancak bu fiilin suç teşkil etmesi şart değildir. Disiplin yaptırımını veya başka bir idari yaptırımı gerekli kılan fiiller de bu suçun konusunu oluşturabilir.

İsnat edilen “hukuka aykırı fiil” belirli olmalıdır. Suçlamanın somut veriler içermesi gereklidir. Kovuşturma yapılamaycağı veya idari yaptırımın uygulanamayacağı durumlarda suç oluşmaz. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, zamanaşımı bu duruma örnek teşkil eder.

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I

İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe Şikayete bağlı suçlarda, şikayet etmeye hakkı olan dışındakilerin suç isnadı ile iftira suçu oluşmaz.

4.1.4. Suçun Mağdurunun Masum Olması

Suçun oluşabilmesi için, iftiracı, gerçeklere aykırı olarak, suçsuz olduğunu bildiği bir mağdura cezalandırılması gereken bir fiil isnat etmelidir.

Mağdurun bir suçun faili olması halinde, daha hafif bir suçun ihbarı halinde suç oluşmaz. Gerçekten işlenmiş bir suça hafifletici sebepler eklenmesi durumunda suç oluşmaz. Ağırlatıcı sebepler ise doktrinde tartışmalıdır.

İşlenmiş bir suç için, fail açısından, suç tipini değiştirici yeni unsurlar eklenmesi halinde suç oluşacaktır.

İftira suçunun gerçekleşebilmesi için ihbar ya da şikayetin, failin özgür iradesi ile ya da tamamen kendi tasarrufuyla yapılması gereklidir.

4.2. Maddi İftira

Failin, suçsuz olduğunu bildiği bir kimseye, isnat ettiği asılsız suçun maddi eser ve delililerini uydurarak yetkili makamlara şikayet veya ihbarda bulunulması olarak düzenlenmiştir.

Suçun oluşabilmesi için, uydurulan asılsız eser ve deliller belirli bir kişiye yönelmelidir ve masum olan mağdur hakkında ceza kovuşturması veya idari kovuşturma başlatabilecek ağırlıkta olmalıdır.

Masum bir kimsenin, aklanmasını sağlayacak delillerin ortadan kaldırılması veya imhası halinde de suç oluşacaktır.

Hakkında asılsız isnatta bulunulan kimse, gerçekten o suçu işlemişse, daha sonradan fail tarafından eser ve delillerin uydurulması iftira suçunu oluşturmaz.

5. MANEVİ UNSUR

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I

İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe Genel kast suçun oluşması için yeterlidir.

Failin, mağdurun suçsuz olmasını bilmesi gerekmektedir. Bu suçun işlenmesinde, saik gereklidir. Saik olmadan yapılan ihbarlar iftira suçunu oluşturmaz.

6. SUÇUN ÖZEL GÖRÜLÜŞ ŞEKİLLERİ

6.1.Teşebbüs Suç, ihbar ya da şikayetten yetkili merciin haberdar olduğu an tamamlanır.

Delil ve emarelerin uydurulması halinde ise, yetkili mercilerin uydurulan delil ve emarelerden haberdar olduğu an tamamlanır. Suça tam teşebbüs mümkün değildir.

Şikayet veya ihbarın yetkili makamlara ulaşamaması halinde ya da suçun delil ve eserleri oluşturulurken icra hareketlerine başlanıp da bitirilemediği hallerde eksik teşebbüs oluşur.

6.2.İçtima Bu suçta, içtima mümkündür.

Aynı ihbarla birden çok suç için ithamda bulunulması halinde, isnat sayısı kadar suç oluşacaktır. Aynı ihbar ile, birden çok kişiye suç isnadında bulunulmuşsa, kişi sayısı kadar suç oluşacaktır. Ancak, aynı suç kararı ile yapıldığı tespit edilebiliyorsa müteselsil suç hükümleri uygulanır.

Fail aynı suç ile aynı şahsa karşı, birden fazla makamda şikayette bulunsa dahi tek bir suç oluşacaktır.

Fail, suçsuz kimse hakkında birden fazla takibat yapılmasını amaçlamış ve çeşitli suç isnatlarını çeşitli makamlar nezdinde gerçekleştiriyorsa gerçek içtima kuralları uygulanmakla beraber, müteselsil suç da oluşacaktır.

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I

İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe Asılsız ihbarların aynı makam nezdinde tekrarlanması halinde, aynı suç işleme kararı varsa müteselsil suç; ayrı bir suç işleme kararı ile yapılmışsa gerçek içtima hükümleri uygulanır.

Şikayetin yazılı yapılmış olduğu hallerde, imza taklidi yapılmışsa, fikri içtima hükümleri uygulanacaktır.

6.3.İştirak İftira suçu açısından, iştirakın her şekli mümkündür.

7. AĞIRLAŞTIRICI SEBEPLER VE MÜEYYİDE

İftira suçunun işlenmesi halinde, fail, bir yıldan dört yıla hapis cezası ile cezalandırılır. Fiilin maddi eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması halinde ceza yarı oranında arttırılır.

Failin, aleyhinde suç isnadında bulunduğu kişinin, fiili işlememiş olması sebebi ile, beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi halinde; koruma tedbiri uygulanmışsa yarı oranında arttırılır, tutuklama veya gözaltı halinde ise, iftira suçuna ek olarak hürriyetten yoksun bırakma suçu da dolaylı olarak oluşur.

Fail, mağdurun ağırlaştırılmış müebbet ya da müebbet hapis cezasına mahkum edilmesi halinde 20-30 yıl; süreli hapis cezasına mahkum edilmesi halinde cezanın üçte ikisi oranında cezaya mahkum edilir, ki bu süre beş yıldan az olamaz.

Eğer, mağdur aleyhine verilmiş olan cezanın infazına başlanmış ise, failin alacağı cezada yarı oranında arttırım yapılır.

Failin itham ettiği suç sebebi ile, mağdur aleyhine adli veya idari yaptırım uygulanmışsa, fail üç – yedi yıl arası hapis cezası ile cezalandırılır.

ADLİYEYE KARŞI SUÇLAR I

İFTİRA SUÇU

Av. Melis Ünlütepe Suçun basın yayın yolu işlenmesi halinde, mağdur aleyhine verilen mahkumiyet kararı, aynı veya eş değerde basın ve yayın organları ile ilan olunur.

8. ETKİN PİŞMANLIK

İftira suçuna ilişkin etkin pişmanlık hükümleri 269.maddede düzenlenmiştir.

İftira edenin, mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce, iftirasından dönmesi halinde, hakkında iftira suçundan dolayı verilecek cezanın beşte dördü indirilir.

Mağdur hakkında kovuşturma başlamadan önce, iftiradan dönme halinde, iftira suçundan dolayı verilecek cezanın dörtte üçü indirilir.

Etkin pişmanlığın; mağdur hakkında hükümden önce gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisi; mağdurun mahkumiyetin sonra gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın yarısı; hükmolunan cezanın infazına başlanması halinde, verilecek cezanın üçte biri oranında indirim yapılabilir.

İftiranın konusunu oluşturan münhasıran idari yaptırım uygulanmasını gerektiren fiil dolayısıyla; idari yaptırıma karar verilmeden önce etkin pişmanlıkta bulunulması halinde, verilecek cezanın yarısı; idari yaptırım uygulandıktan sonra etkin pişmanlıkta bulunulması halinde, verilecek cezanın üçte biri oranında indirim yapılabilir.

İftira suçunun basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde; etkin pişmanlık hükümleri uygulanmaz.